مقدمه

بشر از آغاز پیدایش خود در این دنیا با طبیعت آشنایی پیدا نموده که با گذشت زمان و تغییر مکان برای راحت بودن خود مجبور گردیده پرتلاش و کنجکاو باشد و نقش انسان در تغییرات طبیعت بسیار اساسی بوده است. طوریکه انسان ها از ابتدای پیدایش برای رفع ضرورت زنده گی از احجار معمولی نرم ظروف ساخته ویا به حیث آله دفاع برای خود استعمال نموده است که با گذشت زمان انسان قادرگردید تا برای رفع ضرورت و بقای خود در طبیعت از بعضی فلزات و غیرفلزات استفاده نماید که با گذشت قرن ها و رشد سریع دماغی انسان قادر به کارهای فوق العاده گردیده تا از منابع طبعی به نفع خود بیشتر استفاده کند.

کشور عزیز ما افغانستان از نگاه داشتن معادن و منابع طبعی بسیار غنی بوده که شماری از آنها به وسیله جیولوجستان داخلی و خارجی کشف گردیده است. که میتوان از معدن مس عینک ، آهن حاجیگک در بامیان و همچنان معدن بزرگ آهن در ولسوالی یکاولنگ که به تازه گی کشف گردیده است ، کرومیت و بنتونیت های لوگر، نفت وگاز شمال، معادن ذغال سنگ کرکر و آشپشته ، طلای زرکشان ، نمک تالقان ، زمرد پنجشیر ، لا جورد بدخشان ، پگماتیت های فلزات نادره ( نورستان ، لغمان ، نجراب سروبی ، کنر وغیره) یاقوت جگدلک ، بنتونیت ها، مواد ساختمانی و ده ها معدن خورد و بزرگ دیگر نام برد . علاوه بر آن ده ها و صد ها معادن پگماتیتی دیگر به شکل برهنه و مدفون در اعماق مختلف کوه های  کشور قرار دارد که هنوز روی صفحه نیامده است به اساس اخرین تحقیقات که تحت عنوان منشا پیدایش زمرد ولایت پنجشیر و اهمیت آن در اقتصاد ملی کشور صورت گرفته نشان میدهد که افغانستان از نگاه داشتن معادن زمرد با کشور کلمبیا همسری می نماید.

دیپارتمنت جیولوجی و اکتشاف معادن جامد در سکتور دولتی در راستای تربیت کادر های جوان به سویه انجنیر جیولوج و بالاتر ازآن از  این طریق در رشد اقتصادی کشور  رول اساسی را بازی مینماید.

دیپارتمنت جیولوجی و اکتشاف معادن جامد بمنظور بهبودسطح اقتصاد ملی وبرآورده شدن نیازهای واقعی  جامعه  برای تربیه کادر های علمی  –  انجنیری،  به سویه  ملی وبین المللی درحیات  علمی –  تحقیقاتی کشور عرض اندام نموده ویکی از دیپارتمنت های شناخته شده میباشد که فارغان آن درحل پرابلم های موجود جامعه ما جهت ارتقای سطح اقتصاد ملی کشور درکلیه موسسات دولتی ، تحصیلی و تعلیمی نقش اساسی داشته است.

این  دیپارتمنت  درسال  1372  هـ ش  شروع  به  فعالیت  نموده  وتا  حال تعداد کثیری از جوانان را منحیث انجنیر لیسانس تقدیم جامعه نموده است.

این  دیپارتمنت  درسال  1372  هـ ش  شروع  به  فعالیت  نموده  وتا  حال تعداد کثیری از جوانان را منحیث انجنیر لیسانس تقدیم جامعه نموده است. درحال حاضردراین دیپارتمنت به تعداد (227) تن محصل ازجمله ( 29) تن اناث و(198) تن ذکور مصروف تحصیل می باشد که توسط (6) تن از استادان رتب علمی پوهیالی الی پوهندوی تدریس می گردد.

فعلا در دیپارتمنت دراین دیپارتمنت )6) تن اعضای کادر علمی ازجمله (2) تن ماسترو (4) تن لیسانس است.  بارتبه های علمی، (1) تن پوهندوی ،(2) تن پوهنیار، (1) تن پوهنمل (2) پوهیالی مصروف پیشبرد امور علمی و اکادمیک میباشند.

از آنجائیکه رشد سریع وسالم عرصه های اقتصادی،اجتماعی و فرهنگی جامعه ارتباط ناگسستنی به موجودیت کادرهای ورزیده دارند،بناً رشد جامعه بدون بازسازی واحیای مجدد

پوهنتون ها امکان  پذیر نیست ، زیرا  فارغان آن ها در عرصه ها مختلف حیاتی علمی،انجنیری تعلیمی  و اداره این کشور در کلیه  ریاست های معادن  دولتی و  سکتور خصوصی در امربازسازی واحیای مجدد کشور سهم شایسته وارزنده دارند. باید یاد آورشد که وضعیت فعلی تحصیلی،  تحقیقی و تسهیلاتی در سطح  دیپارتمنت با درنظر داشت پیشرفت های تکنالوژیکی عصر حاضر قناعت ما را  فراهم  نمی سازد .

طورمثال کمبود صنوف درسی ، کمبود کادر های علمی مجرب ، لابراتوارها ،  کتابخانه مجهز و عدم دسترسی مؤثربه تکنالوژی معلوماتی از جمله مشکلات جدی  و مبرمی هستند  که  دیپارتمنت جیولوجی و اکتشاف معادن با آن مواجه میباشد بالاثر مشکلات متذکره، تحقیقات بسیار اندکی در طی سالیان گذشته انجام پذیرفته است.

ما اعتقاد داریم که  یکی  از  لازمه های رشد اقتصاد ملی کشور ، بهبود کیفیت سیستم تحصیلی میباشد . تحصیلات عالی یکی از بیشترین منبع باز دهی سرمایه گذاری است  ویا حمایت از تخصیص وجوه مالی بیشتر به پوهنحی ها میتوان اقتصاد کشوررا بهبود بخشید . بدین ملحوظ از مقامات ذیصلاح  آروزومندیم  تا وجوه مالی بیشتر را به پوهنحی ها  فراهم نمایند.

اگرچه در طول سال های گذشته پیشرفت های در دیپارتمنتاکتشاف معادن جامدصورت گرفته است که از جمله میتوان  به  تقویت زیر ساخت ها ، بهبود نسبی تکنالوژی معلوماتی،انکشاف سطح علمی کادر های علمی اشاره نمود .

پرابلم های موجوده جامعه افغانی جهت رشداقتصادملی کشور نقش های کلیدی دارا میباشند.

درعین حال کارهای بسیارزیادی هنوز باقی مانده است که آنهارا میتوان از طریق یک پلان استراتیژیک دقیق و مؤثر برای پنج سال آینده دیپارتمنت انجام داد.

پلان استراتیژیک هذا  منعکس  کننده  دیدگاه، اهداف و مقاصد  دیپارتمنت اکتشاف معادن جامد بوده به منظورگذارش ازوضیعت کنونی به یک وضعیت متعالی که توان تولید نیروی بشری باکیفیت را داشته باشد و قادربه برآورده ساختن نیاز های اجتماعی –  اقتصادی  یک کشور رو به انکشاف باشد، آماده گردیده است.

 

 

 

شکل  1- محصلان دیپارتمنت جیولوجی و اکتشاف معادن جامد در سال 1393 الی 1396

دیدگاه

دیپارتمنت اکتشاف معادن مواد مفیده جامد یک واحد عالی تحصیلات برای دانش محصلان و انجینران مسلکی شمرده میشود . این نهاد علمی در تربیه کادر های جوان مسلکی مطابق با نیاز مندی جامعه و کشور عزیز ما افغانستان به منظور ارتقای رفاه اجتماعی و بنیه اقتصادی ملی کشور رول بس ارزنده را بازی مینمایداموزش و تربیه کادر های جوان توسط استادان مجرب دیپارتمنت صورت میگیرد . انجینران مسلکی دیپارتمنت جیولوجی واکتشاف معادن کشور را بسوی پیشرفت و ترقی مطابق با ایجابات جامعه تقدیم میگردد.

 

رسالت

دیپارتمنت تفحص و اکتشاف معادن مواد مفیده مانند سایر دیپارتمنت ها در تربیه کادر های انجنیران مسلکی جیولوجی (انجینر جیولوج) به منظور ارتقای سطح دانش محصلان و سهم گیری فعال آنها در تفحص و اکتشاف معادن مواد مفیده جامد ترتیب نقشه های مختلف جیولوجی، تعیین مفیدیت و اقتصادی بودن معادن مختلف به منظور ارتقا و رفاه اجتماعی مطابق نیاز مندی کشور رول ارزنده را بازی مینماید.

 

ارزش ها

  1. تحصیلات عالی با کیفیت
  2. تقویت وحدت ملی
  3. اخلاق و کرامت
  4. برابری
  5. اداره سالم ، موثریت و کارآیی

دیپارتمنت جیولوجی و اکتشاف معادن جامد اهداف مشخصی را در راستای بهبود کیفیت به شمول تدوین نصاب تحصیلی ، سیستم استخدام  و ترفیع مبتنی بر اصل شایسته سالاری دنبال خواهد کرد.

همچنین این دیپارتمنت پالیسی های را جهت افزایش انجام تحقیقات ونشرات، بهبود تسهیلات ( کتابخانه ، تکنالوژی معلوماتی و ارتباطات ، دسترسی به انترنت )، تدریس زبان های خارجی ( بخصوص انگلیسی )، بهبود کیفیت و اعتبار دهی طرح خواهد کرد.

 -   دیپارتمنت جیولوجی و اکتشاف معادن جامد متعهد به یک سلسله ارزش هایی میباشد که مستقیماً باتقویت  وحدت ملی مرتبط می باشد. این امر دربرگیرنده  کثرت گرایی واز طرف دیگر مستلزم بردباری، احترام به تفاوت ها و مهمتر از همه ایجاد یک افغانستان متحد، دموکراتیک  و پیش رفته بوده و در عین حال از وحدت، تاریخ وفرهنگ افغانستان پاسداری مینماید.

-    اخلاق وکرامت

   دیپارتمنت جیولوجی و اکتشاف معادن جامد به مثابه نهاد تحصیلی پابند به ارزش های اخلاقی ، حفظ کرامت انسانی  و اعتماد متقابل بوده و به حیث الگوهای اخلاقی برای محصلان عمل نموده وتمام تلاش خود را برای تربیت آنها به عنوان رهبران ومحصلان جوان به کارخواهد بست. درنهایت، این کیفیت ها، توام به مهارت ها ودانش ها،  شخصیت محصلان را منحیث شهروندان منتقدی شکل داده و باعث پیشرفت افغانستان خواهد شد.

 -     برابری :

دیپارتمنت جیولوجی و اکتشاف معادن جامد توجه خاص را به رشد درجه علمی و تحصیلی محصلان اناث مبذول خواهند داشت.

-      اداره سالم، موثریت و کارآیی :

اداره سالم کلید موثریت و کارآیی است. موجودیت دیپارتمنت با کیفیت مستلزم مدیریت سالم منابع بشری، از استخدام کارمندان گرفته تا اداره امور تحقیقاتی و سایر امور تمویلی میباشد. دیپارتمنت جیولوجی و اکتشاف معادن جامد درین راستا  هیچ گونه سعی وتلاش دریغ نمی ورزد.

 

اهداف دیپارتمنت جیولوجی و اکتشاف معادن جامد

هدف اساسی دیپارتمنت جیولوجی و اکتشاف معادن جامد نه تنها تربیه کادرهای علمی،بهبود ظرفیت کادری  ،ارتقا کیفیت تدریس تأمین امکانات رشد علوم انجنیری ، بر مبنای جدید ترین دستاورد های علوم فنون جهان معاصر جهت ترقی کشور میباشد. بلکه تربیه جوانان کادرهای علمی – انجنیری، چیز فهم و با درایت آراسته با اندایشه های مملواز صلح وصفا ، صمیمیت  برادری و برابری عاری از هرنوع کشمکش های لسانی ، نژادی ، ملیتی و مذهبی میباشد . ویا دقیق تر اهداف دیپارتمنتاکتشاف معادن جامدشامل اجزای ذیل میباشد.

  • ارایه تحصیلات با کیفیت
  • تقویت بخشیدن ساینس ، انجنیری
  • بودن در میان بهترین دیپارتمنت های پوهنحی در تدریس ، آموزش و تحقیق
  • تقویت استفاده از تکنالوژی معلوماتی
  • ارتقا ظرفیت دیپارتمنت  جهت اجرای تحقیق با کیفیت
  • بهبود ظرفیت ، کیفیت و خدمات مناسب دیپارتمنت
  • گسترش زیربنا های فزیکی جدید برای بهبود کیفیت تحصیلی
  • ایجاد برنامه ها در رشته های مختلف

شکل 2- تعدادوفیصدی محصلان ذکو و اناث دیپارتمنت جیولوجی و اکتشاف معادن جامد درسال (1394)

 

نقاط قوی دیپارتمنت جیولوجی و اکتشاف معادن جامد :

1- موجودیت پوتنسیل کادر علمی جهت پیشبرد سالم اهداف موجود

2- موجودیت ساحه برای پیشبرد فعالیت های علمی و اکادمیک دیپارتمنت درحال حاضر

3- توانمندی تربیه کادرها در رشته های انجنیری، به سویه لسانس

4- موجودیت پلان و پروگرام های درسی منظم مطابق به لایحه سیستم کریدت

5- تطبیق سیستم  کریدت  در  مطابقت با لوایح،  مقرره ها و طرزالعمل های مقام محترم وزارت تحصیلات عالی

6- موجودیت لابراتوار ها و صنوف درسی

7- توانمندی پیشبرد پرکتیک های تعلیمی وتولیدی

8- داشتن روابط فعال با تصدی ها

9- توانمندی فارغان این دیپارتمنت در حل مسایل اقتصادی، صنعتی و اجتماعی کشور

نقاط ضعف جیولوجی و اکتشاف معادن جامد:

1- کمبود کادرهای مسلکی با درجات تحصیلی دوکتورا وماستر

2- کمبود استادان با درجات علمی بلند پوهاند ، پوهنوال

3- کمبود لابراتوار های مجهز

5- عدم موجودیت تسهیلات در صنوف به سویه معاصر

6- عدم موجودیت امکانات برای چاپ کتب و مجلات علمی و غیره.....

7- عدم موجودیت برق ثابت

اولویت ها :

1- اعزام هرچه بیشتر استادان جهت ارتقای درجه تحصیلی به خارج از کشور.

2- توأمیت دیپارتمنت جیولوجی و اکتشاف معادن جامد با یکی از دیپارتمنت های پیشرفته جهان.

3- ایجاد کتابخانه مسلکی در سطح دیپارتمنت و اکمال آن.

4- فراهم آوری تسهیلات جهت تحقیق برای استادان.

5- دسترسی به انترنت در دیپارتمنت.

6- تجهیزات لابراتوار دیپارتمنت.

  • افزایش تعداد اعضای کادرعلمی دیپارتمنت جهت برآورده ساختن نیازهای  محصلان که تعدادآن ها تاسال 2022 به یکنیم برابر افزایش می یابد : سطح  علمی  دیپارتمنت جیولوجی و اکتشاف معادن  به علت ناچیز بودن فرصت ها و جوان بودنش قناعت مارا فراهم نمی سازد ،  بناًهمین مسله یکی از مهمترین  و بزرگتری چالش درمقابل دیپارتمنت می  باشد. به همین دلیل بسیاری از استادان این دیپارتمنت دارای رتب علمی پائین میباشند. 
  • رشد درجه تخصص اعضای کادر علمی : دیپارتمنت جیولوجی و اکتشاف معادن، تحصیلات عالی باکیفیت را منحیث یک بخش از تعهدات خویش تأمین خواهد  نمود  .  سعی خواهد شد تادر پنج سال آینده اعضای کادر علمی که دارای درجه تحصیل دکترا باشند از (0) فیصد به (5) فیصد افزایش یابد. برای رسیدن به این اهداف، دیپارتمنت جیولوجی و اکتشاف معادن به تعداد (2) تن از اعضای کادر علمی خویش را برای سپری نمودن مقطح دکترا  به خارج اعزام خواهد نمود.

 

  • بهبود شیوه های تدریس و آموزش :

دیپارتمنت جیولوجی و اکتشاف معادن زمینه  تدویر  دوره های  کوتاه  مدت آموزشی رابرای اعضای کادر علمی خود در عرصه های تدریس و فراگیری  بهتر  مطابق  به  برنامه  مقام محترم ریاست پوهنتون جوزجان فراهم خواهد نمود .

 

 

 

 

 

شکل 3– فیصدی اعظمی کادر علمی دیپارتمنت جیولوجی و اکتشاف معادن جامد نظربه رتبه های علمی ( کادر اکادمیک) آنها

 

  • اصلاح نصاب تحصیلی و انکشاف آن :

درنظراست نصاب تحصیلی دیپارتمنت جیولوجی و اکتشاف معادن مطابق به نیازهای مبرم جامعه، نیاز های بازار، کار، صنایع ، تعلیم و تربیه ودیگر عرصه های جامعه ما مطابق به لوایح ومقررات و همکاری مقام  محترم ریاست پوهنحی و ریاست پوهنتون جوزجان  رشد و انکشاف یابد . نصاب تحصیلی با تاکید خاص بر ساینس و  تکنالوژی  به منظور برآورده  ساختن  نیاز های انکشافی ملی انکشاف داده خواهد  شد.  شیوه های سنتی آموزش کنونی که عمدتاً باگرایش به  لکچر و سخنرانی میباشد ، باز نگری خواهد شد.

بیشترین تأکید مابالای شیوه تدریس مبتنی برحل مشکلات، بحث بین استادان و محصلان انجام کارهای تحریری و تحقیقاتی توسط محصلان  و استفاده از تکنالوژی به مثابه راهکار حمایتی خواهد بود. جهت  رسیدن به این هدف می  توان از دوره  آموزشی کوتاه مدت در زمینه بهبود روش تدریس و تدویر کنفرانس ها استفاده نمود.

  • تأکید براصلاح شیوه های تدریس :  دیپارتمنتاکتشاف معادن جامدبر اهمیت استفاده از شیوه های پیشرفته تدریس به  شمول حل مشکلات، انجام مباحثات علمی و تحقیقی  توسط محصلان مطابق به برنامه عملی مقام محترم ریاست پوهنحی و ریاست پوهنتون جوزجان متعهد میباشد. در حال حاضرهمه محصلان این پوهنحی قبل از فراغت یک پروژه مبتنی بر نیاز جامعه را تکمیل می نمایند.

زیربناها به شمول تسهیلات وامکانات تدریس : خریداری لوازم لابراتواری ومواد تدریسی برای دیپارتمنت ها و آموزش سیستم تکنالوژی معلوماتی به منظور نصب ومنتاژ ودسترسی به تکنالوژی معلوماتی شامل این بخش بوده است.علاوه برآن فعالیت های ذیل نیز شامل این بخش می باشد:

برای رسیدن به این هدف کمک های دونر های خارجی وداخلی را جلب خواهیم نمود.

هم چنان دیپارتمنت درنظر دارد تا علاوه  بر آوزش اکادمیک  در اجرای فعالیت های ورزشی در عرصه  های مختلف  بپردازند و  این مامول  زمانی تحقق  می  پذیرد  محلات  ورزشی ازقبیل فوتبال ، والیبال ، باسکتبا ، تینس ، پنگپانگ ، اتلتیک خفیفه مانندخیز بلند ، خیز دور، دوش وحوض های آب بازی که ازجمله نیاز های مبرم ورزشی بشمار می رود اعمار گردد.

درین پلان مواردی گنجانیده شده اندکه درآینده فرهنگ تحقیق را دردیپارتمنت ایجاد می نمایند. تا از طریق آن ها بتوان اعضای کادرعلمی را آموزش داد وزیربناهای لازم رابرای انکشاف تحقیقات فراهم ساخت. درنتیجه،در پنج سال آینده دیپارتمنت با داشتن (2) تن با درجه تحصیلی دکترا و(4) تن استاد با درجه تحصیلی ماستری توان  انجام  تحقیقات بیشتری  را  نسبت  به  اکنون خواهد داشت .

دیپارتمنت جیولوجی و اکتشاف معادن تلاش خواهد نمود به کمک مقام محترم وزارت تحصیلات عالی وجوه تحقیقاتی را برای تمام اعضای کادر علمی بطور رقابتی وبر مبنای اصول شایسته سالاری فراهم نماید. تمام اعضای کادر علمی برای ترفیعات خویش مکلف به  انجام  تحقیق خواهند  شد. هم چنان لازمه های ترفیع استادان،  تدریس خوب،  تحریر مقالات علمیدرعرصه های مربوطه نیز خواهد بود .

دسترسی ، توسعه و ساختار نظام دیپارتمنت :

دیپارتمنت جیولوجی و اکتشاف معادن جامد دارای یک صنف اول،یک صنف دوم،دوصنف سوم وده صنف چهارم بوده که مجموعاً در سال 1394 به تعداد( 227) تن محصل مصروف تحصیل بوده اند. هدف دیپارتمنت جذب هرچه بیشتر محصلان تا  ختم این پلان استراتیژیک یعنی تاسال 1399 حدود (100) تن محصــــل می باشد که طــــی پنـــج سال آینـده تقریباً به ( یکنیم )برابر افزایش خواهد یافت

تهیه و تدارک خدمات برای محصلان از قبیل  مشوره  دهی،  صحت روان،خدمات امبولانس،اباته محصلان، زمینه سازی رسیدهگی به محصلان از سبب ناتوانی های فزیکیودماغی،تقویه سیستم کریدیت در ادامه تحصیل از جمله مواردی اند که در اولویت کاری این دیپارتمنت در این بخش قرار دارد .

 

اعتبار دهی و تضمین کیفیت در تحصیلات عبارت از پروسه ی است که توسط یک نهاد بیرونی با صلاحیت برای بررسی دیپارتمنت  در راستای تضمین  کیفیت و تقویت کیفیت صورت می گیرد و درصورتی که نتایج آن موفقیت آمیز باشد،  به برنامه یا نهاد مربوطه اعتبارداده میشود.نهاد های تحصیلات عالی مکلف اند هرپنج سال اعاده ی اعتبارنمایند. این امربر شالوده معیار های ارزیابی که توسط مقام محترم وزارت تحصیلات عالی در ماه اسد 1388 برای ارزیابی نهاد ها طراحی شده ، استوار میباشد.ازین طریق از کیفیت تحصیلات عالی باهدف دستیابی به معیار های بین المللی برای تسریع انکشاف ملی ، بهبود رفاه مردم و حصول اطمینان از این که فارغ التحصیلان موسسات تحصیلی میتوانند نیاز های ملی را برآورده سازند و در عین حال دارای توانائی رقابت درسطح بین المللی نیز باشند ، اطمینان حاصل میشود.

ایجاد پروسه ارزیابی خودی، ایجاد کمیته اعتبار دهی وتضمین کیفیت درسطح پوهنحی سهم فعال درشورا یا انجمن اعتباردهی و اطمینان از کیفیت، با خبر ساختن مردم از پروسه اعتبار دهی ، از اولویت های کاری این بخش میباشد .

نتایج :

درین پلان استراتیژیک دیدگاه  و اهداف دیپارتمنت جیولوجی و اکتشاف معادن جامد طوری تنظیم شده که بتواند سیستم تحصیلی را از وضعیت نامساعد فعلی به یک سیستم عالی با کیفیت تبدیل نماید.به عباره دیگرچنان دیپارتمنتیکه توان ارایه کادر های آموزش  یافته و مجهز بادانش جهت انکشاف ملی و آرامی افغانستان را داشته  باشد.  البته این پلان استراتیژیک محصول مشوره های دوامدار آمرین دیپارتمنت ها، استادان مجرب  و محصلان این دیپارتمنت میباشد.امکان دارددرین پلان موضوعاتی گنجانیده شده باشد که  تطبیق آنهامشکل به نظر برسد. اما تبدیل سیستم تحصیلی دیپارتمنت به یک سیستم باکیفیت کهبتواند نیازهای انکشافی وطن عزیزما را برآورده ساخته وزمینه اشتراک مؤثر در عرصه اقتصادی رافراهم سازد،یک امرضروری به شمار می آید. بناً دیپارتمنت جیولوجی و اکتشاف معادن خود را متحد به تطبیق مؤثر پلان استراتیژیک هذا و تحقق دیدگاه های آن میداند.