پوهنحی علوم اجتماعی
مقدمه
به باور علما علوم اجتماعی در کنار علوم طبیعی زمینه های لازم را برای ترقی، پیشرفت و انکشاف جوامع فراهم می سازد. پوهنحی علوم اجتماعی پوهنتون جوزجان بر اساس دیدگاه و رسالتی که دارد، مصروف تربیه و تقدیم کادر های جوان در بخش علوم اجتماعی به جامعه بوده، که این مسؤولیت خود را با داشتن 43 تن استاد مجرب، 379 تن محصلان ذکور در 5 دیپارتمنت ادا می نمایند. از زمان ایجاد تا کنون تعداد کثیری از جوانان متخصص را در رشته های تاریخ، زبان و ادبیات اوزبیکی، زبان و ادبیات ترکی، ژورنالیزم و روان شناسی به جامعه تقدیم داشته است. فارغان پوهنحی علوم اجتماعی در پوهنتون ها، دارالمعلمین ها و مکاتب دولتی و خصوصی و سایر ادارات دولتی مصروف ایفای خدمات صادقانه به اولاد میهن و هموطنان خود اند که باعث افتخار پوهنحی و استادان این کانون علمی می باشد.
در پوهنحی علوم اجتماعی به تعداد 5 دیپارتمنت فارغ ده و یک دیپارتمنت غیر فارغ ده فعالیت دارد. محصلان دیپارتمنت های پنج گانه با سپری نمودن امتحان کانکور از ولایات مختلف شامل این کانون علمی گردیده و در دیپارتمنت های تاریخ، زبان و ادبیات اوزبیکی، زبان و ادبیات ترکی، ژورنالیزم و روان شناسی، مصروف فراگیری دانش می باشند.
خاستگاه اداره ی سالم، رهبریت الهام ده و مدیریت مؤثر و نتیجه بخش، تصمیم گیری، ایجاد پالیسی، برنامه ریزی و طرح پلان متناسب با نیازمندی و ارزش های حاکم در جامعه است. در واقع سازمان هایی می توانند به اهداف و نتایج متوقعه برسند که پلان و پالیسی از پیش طرح ریزی شده داشته باشند. پوهنحی علوم اجتماعی در جایگاه یک نهاد تحصیلی و اکادمیک متناسب با خواست جامعه، نیازمندی های علمی روز و اهداف مبتنی بر نتیجه، تلاش دارد تا در سایه ی برنامه های روشن و پلان های کارآ، بتواند به اهداف بلند مدت که تغییر مثبت را در جامعه به ارمغان می آورد، دست بیابد.
جا دارد از آمرین دیپارتمنت ها و اساتیدی که برای ایجاد نظم اجتماعی پوهنحی و بالا بردن کیفیت تدریس، در زمینه های ایجاد پلان های مختلف تطبیقی، عملیاتی، بهبود تدریس، تدابیر کاری و در نهایت پلان استراتیژیک کار نموده اند، سپاسگزاری نمایم. در آخر، از خدای منان استدعا می نمایم ما را در راه رسیدن به این اهداف، یاری رساند تا باشد، در راه خدمت گزاری به میهن مان، گام های کوچکی براشته باشیم.
تاریخچه پوهنحی علوم اجتماعی
پوهنحی علوم اجتماعی پوهنتون جوزجان که از ابتدای تأسیس نخستین کانون علمی تحصیلی در شهر شبرغان مرکز ولایت جوزجان در سال 1366 بنام موسسۀ عالی تربیۀ معلم ولایت جوزجان در چوکات موسسه مذکور به حیث یک دیپارتمنت ایجاد گردید، که در آن مضامین تاریخ و جغرافیه و مضامین مسلکی تدریس میگردید. این نهاد (تربیه معلم) در سال 1373 به انستیتوت پیداگوژی میر علی شیر نوایی ارتقا و دیپارتمنت مذکور به پوهنحی علوم اجتماعی ارتقا و آغاز به فعالیت کرد. این پوهنحی دارای دو دیپارتمنت علوم اجتماعی و ادبیات گردید. و در سال 1380 انستیتوت پیداگوژی با انستیتوت معادن و صنایع ادغام گردیده و بعداً به انستیتوت تحصیلات عالی جوزجان فعالیتهای اکادمیک خویش را پیش برده و درسال 1388 به پوهنتون ارتقا نمود. و پوهنحی علوم اجتماعی در چوکات این پوهنتون به عینِ نام تاکنون مصروف فعالیتهای اکادمیک میباشد.
قابل ذکر است پوهنحی علوم اجتماعی در شرایط فعلی با پنچ دیپارتمنت فارغده:
1. دیپارتمنت زبان و ادبیات اوزبیکی،
2. دیپارتمنت تاریخ،
3. دیپارتمنت روانشناسی،
4. دیپارتمنت ژورنالیزم،
5. دیپارتمنت زبان و ادبیات تورکی، مصروف فعالیتهای اکادمیک میباشد.
در این پوهنحی27 تن استادان مجرب و کار آزموده مصروف تدریس، تحقیق و سایر فعالیتهای علمی۔اکادمیک میباشند.
استادان عالیقدر افتخار تدریس محصلان اعم از ذکور و اناث را با سربلندی تمام عهده دارند، در پوهنحی علوم اجتماعی جمعاً 16 کمیته فعال بوده که در راس هر کمیته یکی از استادان توظیف گردیده و مسوولیتهای شانرا بوجه احسن انجام میدهند.
ریاست این پوهنحی را از ابتدا تاکنون: محترمان هریک: پوهنیار صلاح الدین نصرت، پوهاند سید نورالله امینیار، محمد یوسف اوچقون و پوهنوال حوا نوری، پوهنوال نور الله آلتای، پوهندوی دوکتور محمد اکرم حکیم، پوهنیار محمد کریم الوغ بیک و نامزد پوهنیار ذبیح الله منصور عهده دار بودهاند.
در چوکات این پوهنحی معاونیت پوهنحی، مدیریت تدریسی, مدیریت اجرائیه و دو کارمند خدماتی مصروف فعالیت میباشد.
قابل یاد آوری است که، سالانه در حدود 300 تن محصل از طریق کانکور به پوهنحی معرفی گردیده و در دیپارتمنتها تنظیم و مصروف فراگیری درس تحصیل میباشد.
اساس سیستم تحصیلی این پوهنحی را همانا سیستم معیاری و بین المللی کریدت تشکیل میدهد. و کریکولمهای دیپارتمنتهای این پوهنحی مطابق ضرورت و بازار کار ترتیب و از طرف مقام پوهنتون جوزجان و مقام وزارت تحصیلات عالی نیز تائید گردیده است.
دیدگاه و ماموریت پوهنحی علوم اجتماعی
پوهنحی علوم اجتماعی مبتی بر نوآوری، تحقیق محوری و تعهد اجتماعی در پی آن است که در آینده یکی از پوهنحیهای برجسته در زمینه مختلف علوم اجتماعی در سطح پوهنتون جوزجان تبدیل شود. این پوهنحی در نظر دارد تا در پنج سال آینده با تربیت نیروی انسانی متخصص، متعهد و معتقد در درک بهتر مسائل علمی، اجتماعی، فرهنگی و بشری ارائه راه حلهای علمی برای توسعه پایدار یک جامعه اسلامی و طی مشارکت فعال و پویا داشته باشد.
ایجاد زمینه تدریس با کیفیت و معیاری در رشتههای علوم اجتماعی و تربیه کادرهای متخصص از دیپارتمنتهای مختلف این پوهنحی که به ارزشهای اسلامی و ملی باور داشته و به افغانستان صادقانه خدمت نمایند.
قرار شرح فوق دیدگاه و مأموریت پوهنحی علوم اجتماعی پوهنتون جوزجان در جلسه کمیته پلان استراتیژیک پوهنحی علوم اجتماعی مورخ / / 1403 مطابق / / 1445 و طی پروتوکول شماره ( ) مورد تائید قرار گرفت.
دیدگاه و مأموریت پوهنحی علوم اجتماعی پوهنتون جوزجان در جلسه کمیته پلان استراتیژیک پوهنحی علوم اجتماعی مورخ / / 1403 مطابق / / 1445 و طی پروتوکول شماره ( ) مورد تائید قرار گرفت.
رسالت پوهنحی علوم اجتماعی از این قرار است که تا محصلان را با امکانات دست داشته خود آماده سازد؛ تا آموزنده گان و آموزگاران توسط علم و دانش مسلکی و تخصصی که در جریان چهارسال از رشتههای مختلف فرا میگیرند با تغییرات سرسام آوری که با پیشرفت علم و تکنالوژی در پیرامون محیط و ماحول شان رخ میدهد مقابله درست کرده بتوانند، پوهنحی علوم اجتماعی در مطابقت با برنامهها و پالیسیهای وزارت تحصیلات عالی افغانستان و پوهنتون جوزجان؛ مطابقت دارد تا جوانان و محصلان این پوهنحی را با روحیه اخلاق اسلامی، وطن پرست، خدمتگذار به مردم، ملبس به دست آوردهای دانش نوین تربیت نماید. مهمترین مأموریت و رسالت این پوهنحی رهبری، هدایت و اجرای تحقیقهای کاربردی مورد نیاز جامعه در زمینههای مرتبط با دیپارتمنتهای خود در کنار اجرای تحقیقات بنیادی به منظور تولید علم در سطح پوهنتون و جامعه میباشد.
پوهنحی علوم اجتماعی متعهد است، تا یک محیط امن و آموزشی را که تامیین کننده آینده بهتر برای محصلان و برای وطن عزیزما افغانستان باشد. مهیا کند، تا منحیث معلمان، استادان، روانشناسان، خبرنگاران و تاریخ نویسان دلسوز به وطن و مردم مسوولیت شاان را ادا نمایند برعلاوه این پوهنحی رسالت خویش میداند، تا استادان خویش را جهت ارتقای ظرفیتهای علمی ایشان را به همکاری ریاست پوهنتون و وزارت تحصیلات عالی به بورسیههای تحصیلی معرفی نماید.
علوم اجتماعی، منحیث راه اساسی برای تربیه افراد تحصیل کرده، ثابت ساخته است که باعث ترقی و انکشاف یک جامعه و ملت است. جامعه و ملت که از تعلیم وتربیه عالی برخوردار اند به قلههای بلند پیروزی نایل گشتهاند که انکشاف و پیشرفت کشورهای متمدن جهان امروزی خود دلیل براین مدعا است. پوهنحی علوم اجتماعی پوهنتون جوزجان نیز کوشیده؛ تا افراد با دانش و ملبس به زیور تعلیم وتربیه را به جامعه تقدیم نماید، همچنان جهت رسیدن به این آرزو اهداف ذیل را تعقیب مینماید.
- تربیهی اشخاص تحصیل کرده، که از تعلیم وتربیه مسلکی برخوردار باشند، برای معارف و تحصیلات عالی افغانستان.
- تربیهی محصلان خبر نگار، تاریخ نویس، روشنفکر، مسؤول و متعهد، که دارای ظرفیت لازم و اندیشههای مبتنی بر اساس تعهد اجتماعی، برده باری و احترام متقابل، که بتوانند منحیث شهروندان خوب مصدر خدمت به ملت گردند.
- همگام شدن با تحولات علمی جهان و ایفای نقش موثر در عرصههای ملی و جهانی.
- بهبود کیفیت تدریس و یاد گیری که جوابده نیازهای تحصیلی درزمینههای ملی و منطقوی باشند.
- تعلیم وآموزش فارغ التحصیلان ورزیده در راستای تأمین نیازهای انکشاف اجتماعی و اقتصادی افغانستان.
- ارتقای سطح تدریس، تحقیق، فراگیری و تشویق عرضهی خدمت به جامعه و معارف و تحصیلات افغانستان.
- ایجاد و حفظ تعاملات و ارتباطات سازنده در راستای فعالیتهای آموزشی، تحقیقی و فرهنگی با سازمانهای دولتی و خصوصی و نیز نهادهای تصمیم ساز و تصمیم گیر در کشور.
پوهنحی علوم اجتماعی باور دارد که:
- تمام محصلان میتوانند بیاموزند.
- هر محصل منحیث یک فرد با شخصیت دارای احساسات، عواطف، موقف اجتماعی، نیازمندیها میباشد.
- ارزیابیهایی که صورت میگیرد، محصلان را فرصت میدهد؛ تا خودشانرا برای موفقیتهای بیشتر برای آموزش آماده سازند.
- تعلیم وتحصیل کلیدی است برای فرصتها و بیداری جامعه.
- محیط سالم آموزش و امنیت دلیل خوبی برای موفقیتهای محصلان میباشد.
- محصلان نه تنها ضرورت به فهم دقیق و انکشاف مهارتهایشان دارند؛ بلکه ضرورت دارند؛ تا دانش و درک شانرا از آموزش برای رفاه اجتماع و وطن به کار ببرند؛ تا باعث حل مشکلات جامعه و مردم شوند.
- هیئت رهبری هر پوهنحی باید توجه عمیق به جوانب مختلف آموزش (آموزش محصلان، آموزش محصلان و آموزش سایر کارمندان) داشته باشد.
- انکشاف کیفیت درسی در پوهنحی مقدم بر همه چیز نزد هیئت رهبری میباشد.
- منابع مالی اختصاص داده شده در هم بسته گی با دیدگاه، رسالت، اهداف، باورها، پوهنحی را کمک میکند؛ تا فرصتهای آموزشی را برای محصلان زیادتر آماده سازد؛ تا موفقیتهای شانرا در صنوف تجربه کنند.
1 - دیپارتمنت زبان و ادبیات اوزبیکی
دیپارتمنت زبان و ادبیات اوزبیکی یکی از دیپارتمنتهای مهم در چوکات پوهنتونهای کشور بشمار میرود. زیراکه در مناطق شمال و شمال شرق افغانستان در حدود 10 میلیون اوزبیک زنده گی مینمایند. ازینرو آموزش این زبان برای گویشوران آن یک امر لازمی است. رشته زبان و ادبیات يکي از ضروریترین مضامين علوم انساني به حساب میآیید. شناخت ویژه گیهای زبانی و دورههای تاریخی تاریخ ادبیات و سایر آفریدههای ادبی دورههای مختلف اوزبیکی در این دیپارتمنت برای جوانان تدریس میگردد.
دیپارتمنت زبان و ادبیات اوزبیکی اولینبار در سال 1373هـ.ش در چوکات پوهنحی «علوم اجتماعی و السنه» انستیتوت پیداگوژی میر علیشیر نوایی، بنام دیپارتمنت «زبان و ادبیات اوزبیکی ـ انگلیسی»، شروع به فعالیت نمود. به اساس تشکیل 1396 این دیپارتمنت، به «دیپارتمنت زبان و ادبیات اوزبیکی» تغیر نام کرد. دیپارتمنت زبان و ادبیات اوزبیکی در حصه آموزش و پرورش نسل جوان کشور سهمی بارزی را ایفا نموده و فعالیتهای قابل لمس و ثمر بخشی را در زمینه دارد. که سالانه طور اوسط 50تن را به سویه لیسانس به حیث متخصصان زبان و ادبیات اوزبیکی تقدیم جامعه مینماید که، ضرورت ارگانهای اجتماعی، رسانهها و مکاتب ازین نگاه مرفوع میگردد.
همچنان دیپارتمنت زبان و ادبیات اوزبیکی دارای سه جریده دیواری بنامهای «بیلیم یاغدوسی»، «یولدوز» و «یاروغلیک سری»؛ یک ویترین معرفی محصلان ممتاز، یک ویترین بهخاطر معرفی فعالیتهای دیپارتمنت است که وقتا فوقتا از طرف محصلان تجدید مطالب میگردد.
-
از بدو تأسیس این دیپارتمنت محترم استاد قاضی عبدالعزیز خالقی 1373- 1386 به صفت آمر دیپارتمنت توظیف گردیدند، از سال 1386 الی 1389 محترمه پوهنوال حوا نوری مسئولیت این دیپارتمنت را عهدهدار گردیدند. از سال 1389 الی 1396 محترم پوهنوال نورالله آلتای به صفت آمر دیپارتمنت ایفای وظیفه نمودند. بعداً در سال 1396 پوهنوال جمیله ایثار مسئولیت این دپیارتمنت راعهدهدارر شدند. در سال 1399 پوهنوال حوال نوری سرپرستی این دیپارتمنت را به عهده گرفتند. از سال 1401 الی 1404 محترم پوهنیار سید حسام الدین تویغون عهده دار بودند از سال 1404 تا الحال آمریت دیپارتمنت پوهنمل مظفرالدین طوفان نوری عهده دار این دیپارتمنت میباشد.
عوامل ایجاد دیپارتمنت زبان و ادبیات اوزبیکی
- تربیت معلمان و استادان مسلکی و متخصص برای وزارت معارف و وزارت تحصیلات عالی.
- رشد انکشاف استعداد و توانایی تدریس نصاب معارف تحصیلات در مکاتب و پوهنتونها.
- تقویه حس وطن دوستی و همزیستی مسلمت آمیز.
- رفع کمبود نیازمندی معلمین و استادان مسلکی زبان و ادبیات اوزبیکی.
- حفظ ارزشهای پسندیده هم وطنان کشور.
- آگاهی دادن محصلین ارزشهای جدید تکنالوژی.